Poznaj różnice między materiałami naturalnymi, sztucznymi i syntetycznymi. Sprawdź, które są bardziej etyczne, wygodne i świadome w codziennych wyborach.
Kiedy słyszysz „naturalne materiały”, prawdopodobnie myślisz: lepsze, bardziej szlachetne, bardziej świadome. Często niestety nie do końca tak jest. Bo „naturalne” w modzie nie zawsze oznacza ani etyczne, ani zrównoważone. Tak samo jak „sztuczne” nie zawsze znaczy złe. Warto też wiedzieć jaka jest różnica między materiałem sztucznym a syntetycznym. Jeśli chcesz podejmować bardziej świadome decyzje zakupowe warto spojrzeć na materiały szerzej niż tylko przez pryzmat składu na metce.
Materiały naturalne – nie zawsze tak niewinne, jak brzmią
Do materiałów naturalnych zaliczamy te, które powstają bezpośrednio z surowców roślinnych lub zwierzęcych. Są to przede wszystkim:
- bawełna
- len
- wełna
- jedwab
Ale także:
- konopie
- bambus
- juta
- ramia
Brzmi dobrze, pewnie często masz ochotę po nie sięgnąć zakładając, że na pewno są dobre dla środowiska. Tutaj zachęcam cię do zajrzenia do mojego poprzedniego tekstu “Jak odróżnić modę eco od cruelty free”.
Ale wracając do naszego dzisiejszego tematu. Problem zaczyna się wtedy, gdy spojrzymy na pochodzenie wymienionych wyżej materiałów:.
Wełna to nie tylko naturalne włókno, ale też przemysł, w którym dochodzi do nadużyć wobec zwierząt (np. mulesing) i środowiska ( np. emisja gazów cieplarnianych, degradacja gleb oraz zanieczyszczenie wód w procesie hodowli owiec)
Jedwab powstaje w procesie, który kończy życie jedwabników
nawet bawełna bywa ogromnym obciążeniem dla środowiska (zużycie wody, pestycydy). Len i konopie szybko rosną i nie wymagają pestycydów ani takiej ilości wody jak bawełna. Bambus jest uznawany za jeden z najbardziej ekologicznych materiałów jednak w przypadku tekstyliów wszystko zależy od procesu produkcji. Ważne aby odbywał się w zamkniętym obiegu,
Czy to znaczy, że trzeba je całkowicie wykluczyć? Nie każdy podejmie taką decyzję. Ale warto wiedzieć, że naturalne nie jest synonimem „neutralne” dla środowiska.
Materiały sztuczne – kompromis, który się sprawdza
Materiały sztuczne powstają z naturalnych surowców (np. celulozy), ale są przetwarzane chemicznie.
Do sztucznych materiałów należą przede wszystkim wiskoza, modal oraz tencel (lyocell). I to właśnie one bardzo często są najlepszą alternatywą dla materiałów odzwierzęcych. Nie tylko dlatego, że potrafią świetnie imitować jedwab czy delikatność wełny. Są po prostu miękkie, przyjemne dla skóry i oddychające, co często uważane jest za główny atut każdej tkaniny lub dzianiny.
I tak na przyklad wiskoza ma doskonale wlasciwosci oddychające i higroskopijne (dobrze chłonie wilgoć i pot). Ponadto jest bardzo miękka i ma właściwości hipoalergiczne. Odpowiednio tkana może imitować jedwab lub bawełnę.
Tencel (lyocell) natomiast charakteryzuje się jedwabistą miękkością, przewiewnością oraz wysoką termoregukacją. Jest doskonały dla osób z wysoką wrażliwością sensoryczną a jego włókna są bardzo trwałe. Jest w 100% biodegradowalny i w przeciwieństwie do wiskozy pozyskuje się go ze 100% biodegradowalnych i recyklingowych rozpuszczalników. Dzięki temu cały proces pozostawia minimalny wpływ na środowisko naturalne.
Modal z kolei jest trwalszy od bawełny czy wiskozy i nie kurczy się w praniu, nie mechaci się ani nie rozciąga. Doskonale chłonie wilgoć, szybko ją odparowuje dzięki czemu nie namnażają się bakterie. Modal powstaje z drewna bukowego. W procesie produkcji tego materiału zużywa się znacznie mniej wody niż np.przy produkcji bawełny a sam proces w większości podlega recyklingowi.
Dlatego dla wielu osób, które świadomie ograniczają materiały odzwierzęce, wiskoza, modal czy tencel są wyborem nie tylko praktycznym, ale też etycznym. Traktują je jako bardziej świadomą decyzję.
Materiały syntetyczne – wygoda, która ma swoją cenę
Materiały syntetyczne powstają w całości w procesach chemicznych, najczęściej z ropy naftowej. Są to:
- poliester
- elastan
- akryl
- poliamid
Wszystkie one zostały stworzone w konkretnych celach. Ich właściwości miały sprzyjać i ułatwiać produkcję materiałów fabrycznych, spadochronów, lin, płaszczy zwłaszcza w okresie II Wojny Światowej. Ich wykorzystywanie było uzasadnione a wręcz potrzebne. Problem zaczął się, gdy zaczęto wykorzystywać je na masową, niespotykana wręcz skalę Trwałe, trudne do zniszczenia materiały okazały się trudne do zutylizowania. Nie są biodegradowalne, są źródłem powstawania mikroplastiku, mają niską przewiewność i są po prostu mniej komfortowe do noszenia na co dzień.
Dlatego całkowite wyeliminowanie syntetyków nie zawsze jest realistyczne, ale ich ograniczanie już tak.
Świadomy wybór zamiast prostych etykiet
Jeśli chcesz podejść do swojej szafy bardziej świadomie, spróbuj zmienić sposób myślenia o materiałach. Przestań myśleć w kategoriach „dobry vs zły materiał” a skup się na tym co stoi za twoim wyborem. Naturalne nie zawsze znaczy etyczne, syntetyczne nie zawsze znaczy bezsensowne a sztuczne (jak wiskoza) mogą być bardzo sensowną alternatywą.
Od czego zacząć?
Nie popadaj w skrajności, nie trzeba od razu wprowadzać rewolucji. Zacznij od uważnosci. Sprawdzaj skład, zadawaj sobie pytanie do czego potrzebna jest ci ta rzecz, może wcale nie musisz jej kupować. Szukaj też kompromisów tak by były zgodne z twoimi wartościami.